Jan Sebastian Bach – autor Pasji
Jan Sebastian Bach – zwany jest też “piątym ewangelistą”.
Pasją określamy utwór o tematyce religijnej oparty na ewangelicznych opisach Męki pańskiej. Jan Sebastian Bach napisał pięć Pasji z których jedna zaginęła, druga zachowała się jedynie we fragmentach, zaś jeszcze inna jest wątpliwego autorstwa. Pozostały dwie: Pasja według św. Jana i Pasja według św. Mateusza.. Relacja Ewangelisty i wypowiedzi poszczególnych osób – uczestników zapisanych w ewangelii wydarzeń były recytowane; tłum wypowiadał się w partiach chóralnych. Chorały były wyrazem współudziału wiernych. Określenie „piąty Ewangelista” – pochodzi więc stąd że był porównywany do czterech Ewangelistów - z Nowego Testamentu – Mateusza, Marka, Łukasza i Jana. Dwie zachowane Pasje Jana Sebastiana Bacha zachwycają swym dramatyzmem – wielu twierdzi że słucha się ich jakby samemu stało się pod Krzyżem Golgoty. Wiele też motywów muzycznych, linii melodycznych przeniknęło do pieśni religijnych i często słychać je na nabożeństwach kościoła ewangelickiego (luterańskiego). Do takich motywów można np. zaliczyć „Wer hat dich so geschlagen” (w pieśni „O głowo coś zraniona”).
Pasja według Jana
Męka Pańska według „umiłowanego ucznia” Pana.
Pasja według św. Jana – otwiera szereg monumentalnych dzieł w zakresie muzyki religijnej Jana Sebastiana Bacha. Powstały one w ostatnim okresie jego twórczości, gdy kompozytor zajmował stanowisko kantora przy kościele św. Tomasza w Lipsku. Bach napisał tę Pasję prawdopodobnie jeszcze w Köthen w 1723 r., na zlecenie rady miejskiej miasta Lipska. Pasja „Janowa” (niem.: Johannespassion) opiera się na tekście ewangelii według św. Jana [J 18-19] opisującym mękę i śmierć oraz złożenie do grobu Jezusa Chrystusa. Utwór rozpoczyna aria: Herr unser Herrscher.
Pasja według św. Jana trwa w całości 2 i pół godziny. Ewangelista (tenor) przedstawia w recytatywach historię pasyjną od pojmania Chrystusa do Jego pogrzebu; Chrystus, św. Piotr, Piłat (bas) i Magdalena (sopran) wypowiadają się w ariach choć jest ich niewiele. Największe znaczenie mają liczne chóry w których słyszymy głosy apostołów, arcykapłanów, Żydów, zbrojnych pachołków, a w 11 chorałach – wyrażające uczucia wiernych i ich stosunek do rozgrywających się dramatów.