Bolesław Śmiały
Władza polska na terenach nadodrzańskich miała charakter chwiejny. Najmniej skory do współpracy okazał się książę Pomorza Zachodniego, szukający oparcia w Danii i Saksonii. Feudałowie sascy, stanąwszy w obliczu postępów polskich na Pomorzu i wśród Wieletów, natychmiast przystąpili do przeciwdziałania, zwłaszcza gdy przewodnictwo wśród nich objął Lotar z Supplinburga, najpierw książę saski (1106-1125), a następnie król i cesarz (1125-1137). Główny swój atak zwrócili oni na Wieletów i Rugian, w czym zresztą współdziałał z nimi książę obodrycki Henryk. Już w roku 1109 Sasi zorganizowali wielką wyprawę na Polskę, na której czele stanął król niemiecki Henryk V. Jej celem było zmuszenie Bolesława Krzywoustego do uznania zwierzchności niemieckiej i płacenia trybutu. Mimo pomocy udzielonej przez Czechów, wyprawa ta zakończyła się klęską. Dopiero gdy Bolesław wdał się w walki z Węgrami i Czechami w latach 1133-1135, cesarz Lotar doprowadził księcia polskiego do pokojowej kapitulacji i zmusił go do złożenia hołdu, a także do opłacenia trybutu z terenu Pomorza i Rugii. Był to zresztą sukces chwilowy. Rugię niebawem zajęli Duńczycy. Pomorze pod rządami Warcisława (zm. 1135) i Racibora I (1135-1156) zmierzało do zrzucenia polskiej zwierzchności.
Korzystając z osłabienia Niemiec, książę polski Bolesław Krzywousty (1102-1138), sprzymierzywszy się z Rusią, zaatakował Czechów i Pomorzan. Trwałe sukcesy zaczął odnosić na granicach pomorskiej i pruskiej. W latach 1105-1119 zajmował on Pomorze nadwiślańskie, a w latach 1119-1123 Pomorze Zachodnie wraz z wyspą Rugią (tę ostatnią bardzo krótko). Miejscowi książęta pomorscy (Warcisław) i wieleccy zaczęli szukać oparcia w Polsce.Za czasów Bolesława Krzywoustego polska granica zachodnia przesunęła się na linię Berlina i Rugii; był to już drugi najdalej na zachód wysunięty jej zasięg, tym razem w kierunku północno-zachodnim. Państwo polskie nie miało jednak dostatecznej siły na bezpośrednią okupację: na podbitych terenach pozostali przy władzy miejscowi książęta, związani zależnością trybutarną i współpracą militarną. Więzy te usiłowano z polskiej strony wzmocnić organizacją kościelną, planując utworzenie ciągu biskupstw wzdłuż rzeki Odry, w Lubuszu (1124), Szczecinie i WoŹlinie. Dla zrealizowania tych zamiarów trzeba się jednak było odwołać do pomocy niemieckiego biskupa Ottona z Bambergu, który w latach 1124-1125 i 1128 prze-prowadził z ramienia Bolesława Krzywoustego i miejscowego księcia Warcisława chrystianizację Pomorza.