Halka
Halka
„Halka” to „sztandarowa” opera Moniuszki, z którą kojarzony jest ten kompozytor.
Pracę nad operą rozpoczął Moniuszko w 1846 r. Pierwsza 2 – aktowa wersja była gotowa w rok później: aktualna 4- aktowa pochodzi z 1857 r. Uwertura do opery „Halka” jest jednym z najczęściej wykonywanych estradowo utworów orkiestralnych Moniuszki. Tworzy ona całość zamknięta pod względem konstrukcji formalnej jak również wyrazowej; posiada silny ładunek dramatyczny jest muzyką o wielkiej sile wyrazu. Opierając się na motywach zaczerpniętych z opery, w prowadza w klimat dalszych części utworu. Jest ukształtowana według kanonów (dość zresztą swobodnie stosowanych) allegro sonatowego, poprzedzona krótkim wstępem, którego pierwszą melodię, pełen żałości motyw Halki gra flet. Właściwa ekspozycja utworu rozpoczyna się szeroko zarysowanym, dramatycznym i żarliwym tematem w skrzypcach, dalej słychać motyw z I aktu („spocząć już czas”). Temat drugi to liryczna melodia, śpiewana przez flety i klarnet. Kończy go aria Jontka „I ty mu wierzysz biedna dziewczyno”. Kompozytor rezygnuje z przetworzenia.
Flis
„Flis” to jednoaktowa opera komiczna do libretta Bogusławskiego.
Moniuszko z trzymiesięcznej podróży która odbył w roku 1856 a która wiodła go przez Niemcy do Paryża przywiózł prawie ukończone dzieło – którego prapremiera odbyła się dnia 24 września 1858 roku w warszawskim Teatrze Wielkim. Uwertura do „Flisa” łączy się bezpośrednio z lekka oraz pogodną akcją opery, rozgrywającą się w ciągu kilku godzin na wiślanym brzegu niedaleko Warszawy. Na początku opery „Flis” flisacy z radością witają koniec burzy. Tę właśnie groźną burzę Stanisław Moniuszko przedstawił pomysłowo chociaż raczej niezbyt groźnie, w Uwerturze która jest dość szeroko rozbudowana w stosunku do niewielkich rozmiarów opery, dając jeszcze raz świadectwo swych wielkich umiejętności swobodnego wykorzystywania barw orkiestralnych. Uwertura do opery „Flis” jest uważana przez wielu krytyków za wielkie dzieło Stanisława Moniuszki, wielkiego kompozytora i artysty który potrafił łączyć umiejętności muzyczne z wyczuciem estetycznym . W tej pełnej werwy uwerturze – podobnie jak w partyturze całej opery – słychać pewne echa muzyki Mozarta i Rossiniego, atmosferę całości wyznaczają jednakże charakterystyczne dla Moniuszki „polskie” motywy i zwroty melodyczne. Całość utworu trwa mniej więcej 10 minut.