Jan Kochanowski
JAN KOCHANOWSKI
Urodził się w roku 1530 a zmarł w roku 1584. Jest to najwybitniejszy poeta polski okresu renesansowego. Otrzymał staranne wykształcenie humanistyczne na uniwersytecie w Krakowie i Padwie. Znawca literatury i języków starożytnych. Jego ojciec – Piotr gospodarował na kilku wioskach w ziemi radomskiej, matka – Anna z Białaczowskich zajmowała się dziećmi. Pierwsze nauki pobierał w domu. W wieku czternastu lat wysłano go na Akademię Krakowską. Potem pojechał do stolicy Prus, Królewca. Dzięki księciu Albrechtowi Hohenzollernowi udało mu się wyjechać do Padwy aby móc dalej się kształcić. Studiował tam literaturę i języki klasyczne. Do kraju powrócił w 1559 roku. Ożenił się ze szlachcianką Dorotą Podlodowską, którą uważał za najlepszą matkę i żonę. Złowroga fortuna zabrała mu córki Urszulę i Hanię. Gdyby nie te zdarzenia byli by najszczęśliwszą rodziną na świecie, tak uważał sam Kochanowski.
FRASZKI
Wydany w 1584 roku zbiór wierszy „Fraszki” bywa często określany jako liryczny pamiętnik poety. Nazwę fraszka zaczerpnął Kochanowski z języka włoskiego, w którym słowo to oznacza gałązkę, lub przenośnie drobiazg, rzecz małej wagi. Zbiór obejmuje około trzystu krótkich utworów o różnorodnej nie zawsze łatwej tematyce. Fraszka Kochanowskiego to po prostu epigramat, gatunek poetycki wywodzący się ze starożytności, pozwalający na duża swobodę formalną i tematyczną. Tekst epigramatu powinien być przede wszystkim zwięzły, zwarty, i mieć wyraźną puentę. Fraszki Kochanowskiego są barwnym zapisem codziennego życia człowieka renesansu. Znajdujemy tu utwory zabawne, patriotyczne, autobiograficzne, filozoficzne jak i żałobne. Zasadą kompozycyjną zbioru jest różnorodność. Tak jak w ludzkim świecie przeplatają się sprawy ważne ze śmiesznymi tak samo w fraszkach spotyka się żart z rozpaczą.
POEZJA POLSKO – ŁACIŃSKA
Pierwsze pokolenie polskich humanistów pisało po łacinie. Włączali się oni w ten sposób w międzynarodowy ruch humanistyczny, korzystając zarazem z wzorów literackich, które oferowała starożytność. Język polski wydawał się wówczas zbyt niedoskonały, by za jego pomocą wyrażać humanistyczne idee. Utwory pisane po polsku przeznaczone z góry były dla czytelnika niewykształconego. Ludzie uczeni musieli biegle posługiwać się łaciną, która nadal była podstawą edukacji w szkołach i uczelniach.