Kryzys

Historia Kwestia odszkodowań niemieckich i związana z nimi odmowa europejskich państw sprzymierzonych spłacenia zaciągniętych w Stanach Zjednoczonych długów wojennych była jedną z głównych przyczyn załamania się światowej gospodarki kapitalistycznej na początku lat trzydziestych. W Niemczech ciężary reparacyjne i perspektywa utrzymania ich według planu Younga do 1988 r. wywołały poważne nasilenie nastrojów nacjonalistycznych, które wraz z bezpośrednimi skutkami kryzysu gospodarczego stały się przyczyną niespodziewanego wzrostu sił partii hitlerowskiej od 1930 r. Były to skutki żądania nadmiernych odszkodowań, mimo że już w planie Dawesa Francja zgodziła się na raty reparacyjne nieporównanie niższe od kwot, jakich spodziewała się uprzednio. Ustępstwo to było wynikiem nacisków amerykańskich i brytyjskich na osłabioną przez wojnę Francję. W zamian za to ustępstwo Wielka Brytania zgodziła się udzielić wymarzonej przez Francję gwarancji jej granicy z Niemcami. Słowo stało się ciałem w Pakcie Reńskim parafowanym w Locarno 16. października 1925 r. (a podpisanym w Londynie 1. grudnia). Przewidywał on gwarancję granicy między Belgią i Francją z jednej strony, a Niemcami z drugiej. Do układu przyłączyć się Belgia, Wielka Brytania, Francja, Italia i Niemcy. Ze strony niemieckiej Pakt Reński podpisał Stresemann , atakowany z tego powodu przez prawicę nacjonalistyczną, gdyż Niemcy zrzekły się tym samym roszczeń do Alzacji i Lotaryngii podarowanych Francji na mocy Traktatu Wersalskiego.

Natomiast twórca Paktu Reńskiego ze strony francuskiej, Aristide Briand, znalazł powszechny aplauz, gdyż uzyskał od Niemiec wymienione zrzeczenie się, a przede wszystkim gwarancję Wielkiej Brytanii. Pokój w Europie zachodniej wydawał się utrwalony i 8. września 1926 r. Niemcy zostały przyjęte do Ligi Narodów jako stały członek jej Rady.Pakt Reński nie rozciągał się na granice wschodnie Niemiec. Wielka Brytania odmówiła udzielenia gwarancji dla granic w Europie wschodniej, Niemcy zaś ustąpienia z roszczeń w stosunku do Polski. Francja natomiast zawarła w Locarno traktaty gwarancyjne z Czechosłowacją i Polską przewidujące wzajemną pomoc na wypadek agresji niemieckiej. Gdyby jednak Francja, idąc Polsce z pomocą, zaatakowała Niemcy, mogłoby to oznaczać pogwałcenie Paktu Reńskiego i jego sygnatariusze mieliby prawo stanąć po stronie Niemiec. Ewentualność taka nie mogłaby nastąpić, gdyby pomoc dla Polski wynikła z inicjatywy Ligi Narodów, czyli z zastosowania Art. 16. Paktu Ligi, jednakże do tego celu wymagana była jednomyślność członków Rady Ligi.