Renesans

Terminem renesans historycy określają epokę w dziejach kultury trwającą od połowy czternastego do końca szesnastego stulecia. W Polsce używamy go wymiennie ze słowem odrodzenie. Są to czasy burzliwego rozwoju sztuki i nauki, wielkich odkryć geograficznych, a także prawdziwego kultu starożytności, której dzieła stają się niedościgłym wzorcem dla pisarzy, poetów i artystów europejskich. Nazwa wywodzi się ze sformułowania wówczas koncepcji rozwoju kultury, wedle której ludzie renesansu odrodzili sztuki i nauki po okresie upadku w dobie średniowiecza. Dziś rozumiemy to pojęcie znacznie szerzej, dostrzegając głębokie zmiany, które zaszły w tej epoce w koncepcji człowieka, w stosunku do życia, świata i Boga. Za kolebkę renesansu uważa się Włochy. We Włoszech skończył się na początku szesnastego stulecia. Po raz pierwszy tej nazwy użył Vasari – włoski malarz, architekt, pisarz. Renesans jest to epoka, która przyczyniła się do odrodzenia wartości antycznych, literatury, zwłaszcza największym autorytetem był Horacy, od niego rozwinął się nurt – horajcanizm. Nastąpił powrót do filozofii antycznej, do stoicyzmu i epikureizmu, do sztuki, naśladownictwa wzorców, nawiązanie do sztuki naśladownictwa starożytnych kanonów piękna. Wykształcił się klasycyzm, nurt w sztuce i literaturze, nawiązujący do wzorców antycznych. Później przekształcił się w renesansowy światopogląd. Klasyczny umiar, harmonia, piękno, jasność i prostota, to wszystko przejawiało się w literaturze, sztuce i światopoglądzie. Światopogląd się w renesansie zmienił, najważniejszy był człowiek a nie Bóg, jest to tak zwany antropocentryzm. GODNOŚĆ CZŁOWIEKA Kultura średniowieczna podporządkowana była idei Boga, którego uznawano za przyczynę i cel świata. Rola człowieka polegała na dążeniu do Stwórców, oddawaniu mu miłości, cudownej mocy, dzięki której powstał i istnieje świat. Człowiek pojawia się więc w kulturze wieków średnich ze względu na stosunek do Boga. Jest Bożym wybrańcem, Bożym pomazańcem, sługą broniącym wiary, dłużnikiem który w chwili śmierci zwraca Bogu dar życia. Pierwsze oznaki głębokich przemian zachodzących w kulturze europejskiej można dostrzec we Włoszech. To właśnie stąd od początku czternastego wieku rozprzestrzeniają się na cały kontynent nowe idee, które stopniowo zmieniają oblicze Europy. Wynikało to z położenia geograficznego. Zapewniało ono włoskim państwom rolę pośrednika między Wschodem a Zachodem. Dzięki handlowi z Bizancjum i Azją i Afryką włoskie miasta bogaciły się a z dostatku rodziło się zapotrzebowanie na odmienną, skierowaną ku człowiekowi kulturę. Tym tendencją sprzyja upadek Kościoła. W czternastym wieku papieże opuszczają Rzym i przenoszą się do Awinionu, gdzie popadają na pół wieku w zależność od Francji. Na uniwersytetach kwitną studia nad językami starożytnymi, oraz słabo jeszcze znaną greką. Znajomość języka Homera pogłębia się dzięki zapoczątkowanym w dobie krucjat regularnym kontaktom z greckojęzycznym cesarstwem bizantyjskim, które było żywą tradycją antyczną. Uczeni zasiedlali Włochy. Studiując powoli odkrywano inny świat, w którym najwyższą wartością był człowiek