Sprawa odszkodowań

Historia Gdyby ten program reparacyjny został rzeczywiście zrealizowany, to Niemcy stałyby się całkowicie unieszkodliwione, dlatego też zagadnienie odszkodowań stanowiło główną osnowę polityki europejskiej w latach dwudziestych. W rzeczywistości odszkodowania, które miały być najskuteczniejszym sposobem unieszkodliwienia Niemiec, zaciążyły fatalnie na rozwoju sytuacji w Europie. Nie wywiązywanie się Niemiec ze zobowiązań reparacyjnych skłoniło premiera francuskiego Raymonda Poincare do okupacji Zagłębia Ruhry w styczniu 1923 roku, chociaż Traktat Wersalski takiej sankcji nie przewidywał. Mimo sojuszu polsko-francuskiego rząd francuski nie zdeklarował własnego postępowania co do Polski. Akcja francuska wywołała bierny opór Niemiec i kopalnie Zagłębia Ruhry stanęły bezczynnie. Następstwem tego zajścia była ruina gospodarcza Niemiec, wyrażająca się katastrofalną inflacją. W ślad za tym powstała sytuacja rewolucyjna. Wówczas Wielka Brytania poparła Niemcy. Ponadto wysiłek finansowy związany z okupacją Zagłębia Ruhry sprawił załamanie się waluty francuskiej w kwietniu 1924 roku, wskutek czego banki amerykańskie i brytyjskie musiały udzielić jej pomocy.

Kontynuowanie okupacji Zagłębia Ruhry stało się bezcelowe i niemożliwe, więc rząd francuski musiał zgodzić się na wszczęcie z Niemcami rokowań w sprawie odszkodowań. 30. sierpnia 1924 r. podpisano w Londynie układ wprowadzający w życie tzw. plan Dawesa, którego zadaniem było wycofanie się wojsk francuskich z Zagłębia Ruhry, ustalenie wysokości rat reparacyjnych i zalecenie udzielenia Niemcom pożyczek w celu rozwoju ich gospodarki i umożliwienia im spłaty odszkodowań. Odtąd Niemcy regularnie płaciły raty reparacyjne przewidziane planem Dawesa, ale było to możliwe jedynie dlatego, iż banki amerykańskie udzielały im ogromnych kredytów. Tak więc Niemcy pokrywały jedne długi, zaciągając inne. 20. stycznia 1930 r. zawarto w Hadze układ wprowadzający w życie plan Younga, który zredukował nieco raty reparacyjne i ustalił wreszcie ogólną kwotę wymaganych od Niemiec odszkodowań. Wkrótce potem, w lipcu-sierpniu 1931 roku, nastąpiło publiczne bankructwo Niemiec, objawiające się w postaci niewypłacalności banków, spowodowanej masowym wycofywaniem wkładów zagranicznych. Nastąpiły ogólne moratoria płatnicze, dotyczące zresztą nie tylko Niemiec, i 9. lipca 1932 r. na konferencji w Lozannie postanowiono zrezygnować z dalszych odszkodowań niemieckich.