TEOCENTRYZM

TEOCENTRYZM Kultura średniowiecz nastawiona była na Boga. Uznawano go wówczas za przyczynę, ośrodek i cel wszystkiego. Taki pogląd sprowadzający wszystkie sprawy ludzkie do Boga oraz podporządkowujący celom pozaziemskim wszystkie strefy kultury, nazywamy teocentryzmem. 4.ARCHAIZM Archaizm to element językowy, który stał się z różnych względów przestarzały. Najłatwiej zauważyć archaizmy leksykalne, ale istnieją również archaizmy fonetyczne, fleksyjne, znaczeniowe i składniowe. 5.ŚREDNIOWIECZE Średniowiecze to epoka w historii Europy między piątym a piętnastym stuleciem. Za jej datę początkową uznaje się upadek starożytnego Rzymu 476 rok, a za końcową zdobycie Konstantynopola przez Turków 1453 rok. Zmierzch cesarstwa zachodniorzymskiego otwiera więc epokę średniowiecza, zamyka ją zaś klęska cesarstwa wschodniego. Nazwę dla tego okresu wymyślili pisarze piętnastego i szesnastego stulecia, którzy uważali, że po upadku cywilizacji starożytnej nastąpił mroczny okres głębokiego kryzysu, z którego Europa podniosła się dopiero w ich epoce. Wieki te nie zasługiwały w ich mniemaniu na własną nazwę, były po prostu okresem pośrednim. Dziś wiemy już, że jest to koncepcja bardzo uproszczona, niesprawiedliwa dla osiągnięć dziesięciu stuleci. Tradycyjne określenie jest używane nadal. Średniowiecze w Polsce trwało od 966 roku do 1453 roku. W Polsce trwało dłużej niż w innych państwach. Jest to epoka miecza i krzyża, bo było dużo wojen. Wszystko było skupione wokół Boga. Średniowiecze to wieki pośrednie, wymyślili ją włoscy humaniści. Ta epoka była traktowana w ten sposób, że niczego nie wniosła do kultury. W średniowieczu wszystko powstawało w języku łacińskim. Uniwersalizm średniowiecza – wszystkie państwa były jednolite. Jedność pod względem kultury i religii. Obowiązywał wspólny język – łacina, był to język wykształconych warstw, dla prawa, dyplomacji, liturgii, w szkołach do nauki. Wspólna religia, wspólny ustrój społeczny, wtedy był feudalizm. Wspólna filozofia, światopogląd, jednolitość w literaturze, wspólne wątki, motywy i sztuka. Literatura była podporządkowana Bogu, sens życia określała religia, wszystko na ziemi podlegało Bogu. Najważniejszym motywem był Bóg. Ludzie żyli po to aby osiągnąć zbawienie. Umartwiali się na ziemi, aby po śmierci doznać szczęścia. Literatura w średniowieczu była pisana po to aby pokazać ludziom jak żyć, postępować aby osiągnąć upragnione zbawienie. Uczyła i wychowywała. Teksty średniowiecza były anonimowe. Autorzy nie podpisywali się, byli skromni, poeta nie miał zamiaru zdobywać sławy. Wspólnie motywy i wątki: śmierć, pasyjne – śmierć Chrystusa, pieta, Maryjne. W literaturze tego czasu wykształciły się pewne wzorce: asceta, idealny rycerz, władca, dama. Występowały również filozofie takie jak: augustynizm – nawiązywała do filozofii Platona, świat idei (duchowa) i materialny jest podzielony; materialna – grzeszna i zła, duchowa – dobra. Uważano, że dusza ludzka uwięziona jest w grzesznym ciele. Głosił, że Boga można poznawać tylko za pomocą miłości i intuicji. Tomizm – nawiązywał do filozofii Arystotelesa. Człowiek jest jednością, duszą i ciałem. Jedność form i materii. Boga można poznać za pomocą rozumu, świat jest uporządkowany, istnieje hierarchia (coś mniej, coś bardziej ważne). Franciszkanizm. 6.UNIWERSALIZM Dominacja kościoła była przyczyną uniwersalizmu, czyli jednolitości epoki średniowiecza. Gdziekolwiek docierały idee chrześcijańskie, kultura przybierała podobną formę, a filozofia, sztuka i literatura podejmowały te same problemy i motywy. 7.HIERARCHIA I POŚREDNICTWO Średniowieczni myśliciele dostrzegają w świecie hierarchiczny porządek. Jak pisał święty Tomasz z Akwinu, że Bóg stworzył różne rzeczy, i nadał światu porządek aby jedne rzeczy były bardziej ważne, a drugie mniej. Hierarchia wyklucza bezpośredni kontakt między odległymi od siebie elementami. Jest on możliwy jedynie przez pośrednictwo innych. Tak właśnie było w przypadku Boga i wiernych. Nie mogli oni się bezpośrednio z nim kontaktować, gdyż był za wysoko a oni byli zbyt mali. Dlatego, też prosili, modlili się do Matki Bożej o wstawiennictwo u Boga.