Trudna sprawa
W stosunkach polsko-niemieckich nie brakowało spraw trudnych. Niektóre rozwiązano raz na zawsze - dotyczy to zwłaszcza definitywnego uznania granicy. Jednak polsko-niemieckie pojednanie wymaga wytrwałej pracy, stałych wysiłków, czasu i poszanowania dla prawdy historycznej i wrażliwości obu społeczeństw. Z takim przekonaniem oba rządy podjęły również złożone zagadnienia spraw majątkowych, w tym kwestie roszczeń odszkodowawczych.Podstawą stosunków między naszymi państwami jest Traktat o dobrym sąsiedztwie i przyjaznej współpracy, obejmujący różne płaszczyzny współpracy - polityczną, prawną, społeczną, kulturalną gospodarczą i cywilizacyjną. Umożliwia też - po wejściu Polski w struktury unijne - przejście w stosunkach bilateralnych do nowej formuły partnerstwa, a także wspólnego kształtowania polityki europejskiej i globalnej.Demokratyczna Polska i demokratyczne zjednoczone Niemcy są dziś dobrymi sąsiadami, partnerami w Unii Europejskiej, sojusznikami w NATO i w takich wspólnych strukturach, jak Rada Europy czy Organizacja Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie. Jest to dzieło i zasługa wszystkich kolejnych rządów i należy traktować to jako dorobek i wielką wspólną szansę oraz zobowiązanie do nowego otwarcia w stosunkach między Polską a Niemcami, bez wzajemnych roszczeń i uprzedzeń, a z myślą o wspólnej europejskiej przyszłości.
Można powiedzieć, że odpowiedzialność za okrucieństwa II wojny światowej rozkłada się obecnie w naszej pamięci zbiorowej na dwa państwa, że słowa "okupacja" czy "obóz" nie są już automatycznie łączone tylko z Niemcami. Takie skojarzenia dominują jedynie wśród najstarszych respondentów. W pozostałych grupach wiekowych są rozłożone bardziej równomiernie, a nawet z pewną dominantą skojarzeń z takimi cechami jak solidność, pracowitość, ład i porządek.
Te i inne doniosłe deklaracje najwyższych przedstawicieli państwa niemieckiego oraz szlachetne czyny i poruszające słowa wielu Niemców i Polaków sprawiły, że stosunki obu narodami uległy radykalnej, korzystnej zmianie.Wraz z przemianami demokratycznymi w Polsce i zjednoczeniem Niemiec możliwe stało się określenie na nowo prawnych i politycznych zasad polsko-niemieckiego sąsiedztwa i współdziałania. Wtedy właśnie sformułowana została koncepcja polsko-niemieckiej wspólnoty interesów. W następnych latach koncepcja ta była konsekwentnie realizowana, rozwijana i wzbogacana przez kolejne rządy obu krajów. Możemy dziś powiedzieć, że przybliżyliśmy się do celu, którym jest ukształtowanie takiej trwałej wspólnoty.